Ի գիտություն «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ի՝ Ամուլսարում Կարմիր գրքում ընդգրկված կենդանական և բուսական տեսակներ շատ կան

 

«Գեոթիմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունն այսօր դարձյալ հրաժարվել էր մասնակցել Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի բաց եղանակով շահագործման նախագծի վերաբերյալ հրավիրված աշխատանքային քննարկմանը, որի ձևաչափն, ի դեպ, հենց հիշյալ ՓԲԸ-ն էր առաջարկել: Քննարկմանը ներկա էին տարածքն ուսումնասիրած մասնագետ բուսաբաններ, կենսաբաններ և խնդրով մտահոգ բնապահպաններ:
Տարածքի կենսաբազմազանության վերաբերյալ միակ աշխատանքային քննարկմանը, որը Ջերմուկում կազմակերպել էր «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ն և որին մասնակցել էր նաև Բնապահպանության նախարարությունը, ի տարբերություն մասնագետների պնդումների, բոլորովին այլ զեկույցներ էին ներկայացվել: Մասնագետների խոսքով՝ նրանց կողմից ներկայացված փորձաքննության արդյունքները հակասական են, և եթե մի դեպքում գրել են, որ այդ տարածքում կան Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր, թռչուններ ու կենդանիներ, մյուս դեպքում՝ նշել են, որ չկան:
Մասնագետները նշեցին, որ քննարկման նպատակն է ներկայացնել կատարված ուսումնասիրությունները և եթե շահագործող ընկերությունը ներկա լիներ, ըստ նրանց, կիմանար կա՞ն վտանգված տեսակներ, թե՞ ոչ:
Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու Կարեն Մանվելյանը քարտեզի վրա մանրամասնորեն ներկայացրեց կենդանական և բուսական տեսակները, որոնք Հայաստանի Կարմիր գրքում հաստատապես ընդգրկված են, բացի այդ, նա նաև նշեց, որ այդ տարածքը գիշատիչ կենդանիների ու թռչուների համար միգրացիոն միջանցք է: Մանվելյանը նկատում է, որ վերոնշյալ քարտեզը ոչ թե հայ մասնագետների, այլ գերմանացի մասնագետների կողմից է ներկայացվել, որը հաստատել են միջազգային 150 մասնագետ:
«Այստեղ էլ տեսնում ենք՝ կարևորագույն բնապահպանական տարածք է և միջանցք: Կարևորագույն թռչնաբանական 10 տարածքներից մեկն այստեղ է: Ջերմուկի Սպանդարյան ջրամբարը միակ միջանցքն է, որ կարող է կենդանիների ելքն ու մուտքն ապահովել դեպի ղարաբաղյան անտառներ»,- ասաց Կենսաբանական գիտությունների թեկնածուն:
Ըստ նրա՝ ուսումնասիրված 40.000 հա վրա 38 բույս կա, որոնցից 26-ը՝ Կարմիր գրքում է, 14-ը էնդեմիկ տեսակի են, այսինքն՝ դրանք միայն Հայաստանում կարելի է հանդիպել, որոնցից երկուսն, ընդհանրապես, անհետացման վտանգի տակ են: Հինգ անողնաշար և 34 ողնաշարավոր կենդանիներ կան, որոնց թվում են մուֆլոնը, կովկասյան ընձառյուծը, բեզոարյան այծը և հովազը:
Ամերիկյան համալսարանի փորձագետ Կարեն Աղաբաբյանն անձամբ է կատարել թռչունների մասով ուսումնասիրություն և պարզել, որ 56 տեսակի թռչուն կա, այդ թվում նաև գիշատիչների մի քանի տեսակ, որոնց թվում են արծիվները: Իսկ Հայաստանի արծիվների բոլոր տեսակները, ըստ նրա, Կարմիր կրքում են ընդգրկված: Հայաստանում հանդիպում է նաև տափաստանային բազեն, որը ևս միջազգային Կարմիր գրքում է գրանցված:
Թռչուններից երկուսի բնադրման վայրը Հայաստանն է, մյուսների համար այն ուղղակի սնման վայր է: Ըստ փորձագետի, այստեղ կան ցերեկային թիթեռների 60 տեսակներ, որոնցից մեկն է գրանցված Կարմիր գրքում, նույնչափ վտանգի տակ են գիշերային թիթեռները, Կարմիր գրքում գրանցված է մեկ տեսակի բզեզ, իսկ ճպուռներ Կարմիր գրքում չկան:
Քննարկմանը ներկա բուսաբաններն ու կենդանաբաններն առանձին-առանձին ներկայացրեցին իրենց ուսումնասիրություններն ու անուններով նշեցին վտանգված տեսակները:
Մասնագետները նաև հավելեցին, որ Հայաստանում կա երեք տեսակի արջ: Ջերմուկի բնակիչ Արթուր Տեր-Խաչատրյանը տեղեկացրեց, որ ինքը ստույգ գիտի, թե ո՞ր սարում և ո՞ր ձորում են այդ արջերը բնակվում, իսկ ընկերության մասնագետները, ըստ նրա, ոչ միայն արջերին չեն տեսել, այլև մյուս կենդանիներին ևս, քանի որ ձմռան երեք ամիսների ընթացքում են անցկացրել իրենց ուսումնասիրությունները:
«Այդ ոսկու հանքը բացելիս թող նաև հիշեն Կարմիր գրքում գրված ջերմուկցիների մասին, 8000 բնակչություն ունեցող Ջերմուկում 4000-ից ավելի մարդ չի մնացել: Մարդիկ վախեցած են, վաղը իրենց բալիկների ջուրն է աղտոտվելու: Տեղացիները սարերի բույսերով են ապրում, ուտում են, վաճառում են»,- ասաց Արթուր Տեր-Խաչատրյանը:
Մասնագետները նշեցին, որ խոսել են «Գեոթիմ» ընկերության համար ուսումնասիրություն կատարած մասնագետների հետ և պարզել, որ իրականում նրանք չեն նշել, թե այդտեղ չկան Կարմիր գրքում ընդգրկված տեսակներ:
«Խոսել եմ իրենց մասնագետների հետ, նրանք հստակ նշել են, որ այնտեղ Կարմիր Գրքի շատ կենդանիներ և բույսեր կան, որոնք ներկայացվել են, սակայն դրանք տեղ չեն գտել զեկույցում»,-տեղեկացրեց Կարեն Մանվելյանը:
Նրա խոսքերը հաստատեցին քննարկման կազմակերպիչները՝ ցուցադրելով տեսանյութ, որտեղ ընկերության համար ուսումնասիրություն կատարած մասնագետը նույն բանն էր ասում:
Կարեն Մանվելյանն ավելացրեց, որ այս տարածքի սահմանները նույնպես ներառվում են «Ջերմուկ» ազգային պարկի նախագծի մեջ:

http://www.tert.am/am/news/2012/05/21/red-book/#.T7sicTiaQfM.facebook

Leave a Comment